Beeldschermwerk in de RI&E: waar let u op?

Beeldschermwerk is in de meeste organisaties heel gewoon. Op kantoor, in de zorg bij het bijwerken van dossiers en in de techniek bij plannings- en registratiesystemen. Juist omdat het zo gewoon is, worden de risico's vaak onderschat. Wie lang achter een scherm werkt, kan klachten krijgen aan nek, schouders, armen en ogen. Daarom hoort beeldschermwerk in de RI&E. In dit artikel uit de reeks RI&E onder de loep leest u wat de wet vraagt, wat in de praktijk vaak misgaat en welke maatregelen helpen.

Wat valt onder beeldschermwerk?

Beeldschermwerk is al het werk waarbij iemand gegevens invoert of bekijkt op een scherm. Denk aan werken met:

• een computer;
• ook een tablet of laptop, als die aanhoudend op een vaste werkplek wordt gebruikt;
• systemen voor registratie, planning of administratie.

Het gaat dus niet alleen om kantoorwerk. Ook een verpleegkundige die rapportages schrijft of een planner die roosters maakt, doet beeldschermwerk. Bij de beoordeling hoort de hele werkplek: bureau, stoel, scherm, toetsenbord, muis, verlichting en de ruimte eromheen.

Wat zegt de wet over beeldschermwerk?

Volgens artikel 5 van de Arbowet neemt u alle risico's van het werk op in de RI&E. Voor beeldschermwerk staan de regels in hoofdstuk 5, afdeling 2 van het Arbobesluit. Ze gelden als een medewerker gewoonlijk twee uur of langer per dag met een beeldscherm werkt (artikel 5.8). De belangrijkste punten zijn:

• In de RI&E besteedt u speciaal aandacht aan de risico's voor de ogen en aan de lichamelijke en psychische belasting van beeldschermwerk. Op basis daarvan neemt u maatregelen (artikel 5.9).
• U organiseert het werk zo dat beeldschermwerk op vaste momenten wordt afgewisseld met ander werk of met een pauze (artikel 5.10).
• Medewerkers die voor het eerst beeldschermwerk gaan doen, krijgen de kans om hun ogen te laten onderzoeken. Dat geldt ook later op vaste momenten en bij klachten aan de ogen. Is voor het werk een speciale bril nodig, dan zorgt u daarvoor (artikel 5.11).
• De werkplek voldoet aan eisen voor onder meer scherm, toetsenbord, werkblad, stoel en verlichting (artikel 5.12).

Beeldschermwerk thuis

Werken medewerkers thuis, dan gelden de regels voor beeldschermwerk ook daar. Dat staat in artikel 1.47 van het Arbobesluit. Heeft een medewerker thuis nog geen goede werkplek, dan zorgt u als werkgever voor een geschikte werkplek. Neem thuiswerk dus ook mee in de RI&E en maak duidelijke afspraken over de inrichting van de thuiswerkplek.

Wat gaat er in de praktijk vaak mis?

In de praktijk zien we steeds dezelfde knelpunten:

• medewerkers werken uren achter elkaar zonder pauze;
• het scherm staat te laag of de stoel is niet goed ingesteld;
• er wordt de hele dag op een laptop gewerkt, zonder losse muis en toetsenbord;
• er is weinig afwisseling in taken;
• door werkdruk schieten pauzes erbij in.

Een herkenbaar voorbeeld: een medewerker werkt thuis de hele dag op een laptop aan de keukentafel. Er is geen losse muis en geen goede stoel. Na een paar maanden ontstaan klachten aan nek en schouders. Zulke klachten hebben bijna nooit één oorzaak. Het gaat om de combinatie van werkplek, gedrag en de manier waarop het werk is georganiseerd.

Beeldschermwerk beoordelen in de RI&E

Kijk bij de beoordeling verder dan de werkplek alleen. Stel bijvoorbeeld deze vragen:

• Hoeveel uur per dag werken medewerkers achter een scherm?
• Is er genoeg afwisseling en tijd voor pauze?
• Zijn de werkplekken goed ingericht, ook thuis?
• Gebruiken medewerkers een losse muis, een los toetsenbord en een scherm op de juiste hoogte?
• Weten medewerkers hoe ze hun werkplek goed instellen?
• Speelt werkdruk een rol bij klachten?

Klachten ontstaan vaak door lang in dezelfde houding zitten, weinig bewegen en steeds dezelfde handelingen. Werkdruk maakt dat erger.

Maatregelen bij beeldschermwerk

Een goede aanpak kijkt naar drie dingen tegelijk: de werkplek, het gedrag van medewerkers en de organisatie van het werk.

Een goed ingerichte werkplek

Zorg voor een verstelbare stoel, een scherm op de juiste hoogte en afstand, en een losse muis en toetsenbord. Dat geldt ook voor de thuiswerkplek. Bij klachten of twijfel helpt een werkplekonderzoek. Een deskundige stelt de werkplek dan direct goed in.

Pauzes en afwisseling

De wet noemt geen vast aantal minuten of uren. Een veelgebruikt advies is om na ongeveer twee uur beeldschermwerk even iets anders te doen of een korte pauze te nemen. Korte onderbrekingen tussendoor helpen ook. Dat lukt alleen als de werkdruk het toelaat. De planning van het werk is dus net zo belangrijk als de werkplek zelf.

Laptops alleen met hulpmiddelen

Een laptop is handig om mee te nemen, maar niet geschikt als vaste werkplek. Wie elke dag op een laptop werkt, heeft een laptopstandaard of een los scherm nodig, met een losse muis en een los toetsenbord.

Voorlichting en instructie

Veel medewerkers weten niet hoe ze hun werkplek goed instellen. Een korte uitleg of een eenvoudige handleiding helpt al veel. Geef dit standaard mee aan nieuwe medewerkers en herhaal het af en toe.

Geef beeldschermwerk een vaste plek in de RI&E

Beeldschermwerk lijkt onschuldig, maar klachten aan nek, schouders en armen komen veel voor bij mensen die veel achter een scherm werken. Door beeldschermwerk goed op te nemen in de RI&E en gericht maatregelen te nemen, voorkomt u klachten en uitval.

Prevensa helpt organisaties om beeldschermwerk goed te beoordelen. Wij nemen het mee in de RI&E en doen werkplekonderzoek op kantoor, thuis of via video. Hoe zo'n onderzoek verloopt, leest u in ons artikel over ergonomisch onderzoek. Werkt u bij een gemeente of andere overheidsorganisatie? Lees dan hoe wij werken op de pagina RI&E voor overheden. Wilt u weten waar u staat? Vraag een vrijblijvende offerte aan of neem contact met ons op.

Laatst bijgewerkt: oktober 2026